Gepubliceerd door: Raissa Bemelmans Gepubliceerd op: Saturday 22 April 2006, 10:31

Wist u dat de allereerste Juliana School niet in Nederland maar in 1926 in Boedapest is opgericht?

Maar waarom juist in Hongarije? Hoe is dat gekomen?

Dit heeft alles te maken met de zogenoemde “kindertreinacties” aan het begin van de twintigste eeuw. De eerste wereldoorlog had Hongarije verarmd. Het land verloor toen tweederde van haar grondgebied.Hongarije, ooit voorraadschuur van Europa, leed na de oorlog honger, in het bijzonder de kinderen. In deze rampzalige situatie bood het neutrale Nederland als eerste land Hongarije hulp aan. Onder auspiciën van koningin Wilhelmina werd daarvoor in Nederland de Landelijke Kinderbeschermingsliga opgericht. De koningin steunde het werk van de Liga ook uit haar privé vermogen. Deze Liga organiseerde rond 1920 de “kindertreinacties” tussenHongarije en Nederland. Treinen die tijdens de oorlog nog gewonde soldaten vervoerden, werden geschikt gemaakt om kinderen te vervoeren. Met deze treinen zijn ongeveer 30 tot 40 duizend arme Hongaarse kinderen naar Nederland en België gehaald om hier bij gezinnen aan te sterken.

De meeste kinderen gingen na een aantal maanden of soms na jaren weer terug naar Hongarije. Maar er zijn ook veel kinderen in Nederland of in België gebleven, vaak geadopteerd door hun pleegouders. Naast de kindertreinacties zetten de Nederlanders zich ook in voor andere vormen van hulp in Hongarije. Dit gebeurde via de organisatie “Gereformeerde Voedselvoorzieningsactie voor Kinderen”. Een van de leiders van deze organisatie was Catharina Kuyper, dochter van de bekende Nederlandse theoloog en staatsman Abraham Kuyper. Op een tiental plaatsen in Boedapest deelde deze organisatie voedsel uit. Het personeel deed zijn werk uit liefdadigheid. De donaties in natura van Nederlandse scholen en van de gereformeerde gemeentes werden door de HongaarseGereformeerde Kerk in het Bethesda Kinderziekenhuis in Boedapest in ontvangst genomen.

Om hun dankbaarheid aan de Nederlanders te tonen, hebben de Hongaren toen een van de mooiste lanen van Boedapest naar koningin Wilhelmina genoemd: de huidige “VárosligetiFasor” (De Stadsbosjes Laan) die uitkomt op de Dózsa György út in het zevende Arrondissement. In de tweede helft van de jaren twintig van de twintigste eeuw werden de levensomstandigheden in Hongarije iets beter. Daarom hebben de Nederlanders voor een andere vorm van de hulp aan Hongarije gekozen. Met toestemming van de bevoegde Hongaarse autoriteiten hebben zij met het overgebleven geld uit eerdere hulpacties de eerste gereformeerde Hongaarse basisschool opgericht. Deze school werd genoemd naar toennog kroonprinses Juliana, de “Gereformeerde Lagere School Juliana”. Met haar openingstoespraak in het Hongaars, in de schaduw van de mooie grote bomen in de tuinvan de gereformeerde kerk aan de Wilhelmina Laan, verwarmde Catharina Kuyper in september Het Bethesda kinderziekenhuis in Boedapest 1926 de Hongaarse harten.

De Juliana School begon haar eerste jaar met 40 kinderen. Het was een gemengde school. Hoewel deze school van gereformeerde gezindte was, sloot het kinderen uit anderekerkgenootschappen niet uit. In 1936 werd de toen al te kleine en verouderde school gesloopt. In plaats van het oorspronkelijke gebouw kwam er een ruimer gebouw met twee verdiepingen. Bij de ingang van de school werd het persoonlijke cadeau van Catharina Kuyper, een marmeren gedenkplaat aangebracht. Op de plaat staat: “Laten jullie dekinderen tot mij komen”. Uit bijdragen van de ouders van de Hongaarse scholieren werd latereen grote klok naast de ingang van de school geplaatst. Volgens oude calvinistische gewoonte kondigt het klokgelui het begin en het eind van de lessen aan.

Met het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog werden de nauwe contacten tussen Hongarije en Nederland verbroken, al zijn de “kindertreinacties” tot aan de communistische machtsovername in Hongarije in 1948 doorgegaan. In dat jaar werd ook de Juliana School genationaliseerd en kreeg zij de naam: “Basis School aan de Gorkylaan”, want de naam Wilhelminalaan moest ook verdwijnen.

Mária Ballendux-Bogyay

Taal-cultuur redactrice

www.alfold.nl