Gepubliceerd door: Péter Csikós Gepubliceerd op: Monday 04 July 2011, 16:26

Zoals de meeste EU-landen worstelt Hongarije met een toenemende vergrijzende bevolking. Volgens de demografische prognoses zal het aantal ouderen boven de 60 jaar de komende jaren flink toenemen. Dit heeft ernstige consequenties voor de financiering van de pensioenen.

Het probleem is namelijk dat tegenover de toename van het aantal ouderen het aantal werkende jongeren al jaren is afgenomen. Dit betekent dat de pensioenkosten flink gaat stijgen. Om deze kosten te kunnen blijven ophoesten is een drastische hervorming van het pensioenstelsel onvermijdelijk. De gemiddelde pensioenleeftijd zowel voor mannen als vrouwen van 55 jaar ligt ver onder het Europese gemiddelde. Deze lage leeftijd werd in de hand gewerkt door een scherpe daling van de beroepsbevolking na de ineenstorting van het communistische systeem in 1989. De vraag naar arbeidskrachten nam nadien enorm af.

Om de verminderde vraag naar personeel op te vangen, koos men in de jaren negentig van de vorige eeuw voor een kunstmatige inkrimping van de beroepsbevolking. Overbodig bevonden werknemers gingen vervroegd met pensioen of kregen gemakkelijk een invaliditeitsuitkering.

Politieagenten en beroepssoldaten konden al in tegenstelling tot andere collega's 5 jaar eerder met pensioen gaan. Door reorganisaties bij diverse ministeries, waaronder die van justitie en defensie, werd de privilege om vroeg te stoppen met werken nog eens extra in de hand gewerkt. Tienduizenden ambtenaren gingen vervroegd met pensioen. De meesten bleken nog niet eens de 56 jarige leeftijd te hebben bereikt.

De mogelijkheid om eerder te stoppen met werken bestaat nog steeds. Naast ambtenaren maken ook andere werknemers in de industrie en de dienstensector hier gebruik van. Het belangrijkste criterium om vervroegd met pensioen te kunnen, is het verrichten van werk dat de gezondheid kan aantasten. In de regel komt het er op neer dat een werknemer met een zogenaamd gevaarlijk beroep voor elke 10 jaar dat hij in dienst is geweest 2 jaar eerder met pensioen kan gaan.

In Hongarije blijkt in de praktijk dat met de gezondheidsclausule al te gemakkelijk tot het besluit komt om het werk te beëindigen. Zo gebeurt het dat niet alleen een mijnwerker met stoflongen met pensioen wordt gestuurd. Ook de trambestuurder of de buschauffeur met een lichte vorm van diabetes mag naar huis. Het gevolg van deze ruimhartige pensioenregeling is dat de financiering van het pensioenstelsel niet meer is op te brengen.

Naast de groeiende groep van pensioengerechtigden is er ook een ander probleem bijgekomen. Eind vorig jaar besloot namelijk de conservatieve regering onder leiding van premier Viktor Orbán de afdracht van sociale premies naar private regelingen te staken. In plaats daarvan wordt nu de kas van de staatspensioenfonds gespekt. Door Europese ecomomen is dit financieringsbeleid van pensioengelden als zeer dubieus gekwalificeerd. Maar de regering doet dit niet zonder reden. Zij hoopt met het nieuwe gevormde pensioengeld in overheidshanden het begrotingstekort terug te brengen. Een riskante onderneming omdat de regering mikt op een begrotingstekort van onder de 3 %.

Onderwijl worden er geen andere buffers aangelegd, mocht het alsnog fout gaan met die begroting.

Zie ook www.mytokaj.com