Gepubliceerd door: Anton Wetters Gepubliceerd op: Tuesday 10 August 2010, 17:35

Verdeeld in eenheid en verspreidt in coherentie is een blik op de Hongaarse topografische kaart voldoende om te zien dat de ingerichte ruimte, qua vestigingen, bestaat uit één metropool, een aantal satelliet steden en meer dan duizend kleine dorpjes. Het voorzieningsniveau in de metropool en de satelliet steden kan gerust mee draaien op westers niveau en is ook visueel eenvoudig herkenbaar voor de bezoeker.

Alle vormen van wat men een“verzorgingsniveau” kan noemen zijn in deze grotere nederzettingen herkenbaar, vindbaar en dus aanwezig. Een bezoek aan de talloze dorpjes, die in de regel slechts rust, ruimte en stilte uitstralen zou doen vermoeden dat aldaar het verzorgingsniveau van “bedenkelijk” niveau is er is immers feitelijk niets anders te zien dan 1 of 2 winkeltjes en 1 of 2 cafeetjes.

Niets is minder waar, er bestaat een vrijwel onzichtbaar, hoog en ook voornamelijk mobiel verzorgingsniveau die qua basis voorzieningen nauwelijks onderdoet voor de grotere plaatsen. Onder de “basis voorzieningen” verstaan we in dit artikel de levensmiddelen voorziening en de gezondheidzorg.

De levensmiddelenvoorziening(en)

De kernen van de kleine dorpjes bestaan (naast de kerk en het gemeentehuis) in de regel uit één of twee winkeltjes en één of 2 cafeetjes. Tussen die twee schijnbaar verschillende vormen van voorzieningen bestaat in ieder geval 1 overeenkomst en dat is de sociale functie. Beide zijn een trefpunt voor de lokalen alwaar het laatste nieuws wordt uitgewisseld. Waarbij het café het ontmoetingscentrum voor de mannen is en de winkel het domein van de vrouwen.

Het assortiment van de dorpswinkel voorziet in de basisbehoeften van de lokale bevolking. Gebukt onder een niet al te hoge klantenkring, qua kwantiteit, beperkt het aanbod zich tot het meest wezenlijke, doch ruim voldoende om mee uit de voeten te kunnen. Echter daarmee is het verhaal qua voedselvoorziening nog helemaal niet afgelopen. Naast de lokale winkel bestaat er de “zelfvoorzienigheid” welke bestaat uit het beheren van tuinen en land (groente en fruit) en het houden van diverse typen vee waarbij pluimvee en varkens veruit het meest populair zijn. Het moet gezegd worden dat de particulier gekweekte fruit, groentes en vleeswaren, qua smaak, ver boven het niveau van door multinationals aangeleverde kwaliteit uitstijgt.

De geïmporteerde tomaten, wortels, aardbeien etc. uit landen als Spanje, Italië, Nederland en andere landen (fraai qua uiterlijk, vormgeving en betaalbaar) worden inmiddels weggehoond als zijnde smaakloos, waterig en geurloos. Naast de winkel en de lokale productie (beide visueel waarneembaar gedurende een bezoek) bestaat er een welhaast onzichtbare, mobiele toelevering van de meest uiteenlopende producten. De overeenkomsten die deze mobiele leveranciers, binnen hun divers aanbod hebben, bestaan uit een vaste “aanrijdag”, “aanrijtijd” en elke leverancier koerst door de dorpjes met een voor hen kenmerkende melodie die van verre is te horen en door de dorpbewoners onmiddellijk wordt herkend alsof de melodie zich vereenzelvigd met dat bepaalde product. Zonder compleet te willen/kunnen zijn bestaan er rijdende aanbieders van levend pluimvee, levend vee, aardappelen, uien, paprika’s en aanverwante zaken in bulk kwantiteit, veevoedsel eveneens in bulkverpakking, verse melk direct van de koe, vers gebakken brood, diverse vormen van diepvries voedsel, brandhout, steenkolen, brandstof, wijn en ga zo maar door.

Het lijkt wel of alleen een mobiele slagerij nog ontbreekt. Vervelend voor de lokale winkel doch een uitkomst voor de niet altijd mobiele dorpsbewoners. De klant hoeft niet naar huis te slepen, niet te reizen en de iets hogere prijzen in de lokale winkel ontlopen ze ook nog eens. Althans voor de eerder genoemde producten wel te verstaan.

De gezondheidszorg

Elke grotere plaats in Hongarije heeft de beschikking over een ziekenhuis en het wettelijke uitgangspunt is dat er binnen een straal van 50 km, voor iedereen waar dan ook wonend in dit land, een ziekenhuis bereikbaar moet zijn. Zoals onderhand overal in de wereld zijn er ook in dit land altijd problemen met de gezondheidzorg die meestal betrekking hebben op de kosten, vormen van verzekeringen en salarissen van het verzorgend personeel. Al zijn de ziekenhuizen in Hongarije misschien niet zo fraai en modern ingericht als in het westen, binnen de bestaande omstandigheden is er met geen mogelijkheid iets slechts over te zeggen.

Ook u, als niet-Hongaar, die misschien onverhoopt met een ziekenhuis hier te maken zal krijgen, kan op een goede verzorging rekenen. Dit zal u misschien niet voldoende gerust stellen omdat er altijd “het taalprobleem” kan zijn. Laat me u zeggen dat wanneer u ziek bent doktoren dit zullen inzien, symptomen zijn internationaal uniform te noemen. Hiernaast spreken steeds meer artsen andere talen dan uitsluitend Hongaars. Uit diverse praktijk ervaringen weet ik dat westerse patiënten uitstekend zijn geholpen, afdoende zijn behandeld en ooknog zonder rekening weer gezond destraat op konden.

Door allerlei omstandigheden, meestal economische, is het onmogelijk om in elk dorp een medisch centrum te hebben. Maar niet getreurd, net als de mobiele voedselaanbieders (in dit geval zonder eigen melodie en niet op wielen), heeft vrijwel elk dorpje op een vast tijdstip en dag een praktijkhoudende arts. In de regel houdt men praktijk in of nabij het gemeentehuis. Buiten staat duidelijk aangegeven op welke dagen en uren de arts in welk dorpje aanwezig is. Er staat ook een algemeen alarm nummer bij in geval van directe calamiteiten.

Ook hier is het verzorgingsniveau hoog, flexibel en aangepast aan de vraag hiernaar vanuit een kleine gemeenschap. Voor tandartsen is de straal van bereik iets minder groot voor hen geldt een vaste vestigingspraktijk.