Gepubliceerd door: Frits Niessen Gepubliceerd op: Monday 19 July 2010, 16:54

De concerten zelf klonken niet vals, buitengewoon mooi zelfs, maar aan de organisatie schortte bij nader inzien het een en ander. Ondanks dat ik voldoende geoefend zou moeten zijn in Hongaarse gebruiken, ben ik er -op z'n Nederlands gezegd- toch weer ingestonken. Wat is er gebeurd?

Om de moraal van deze uiteindelijk vermakelijke amateurvoorstelling duidelijk te maken vertel ik u eerst de voorafgaande geschiedenis:

Een bekende Nederlandse toerist in Hongarije is dr. Ad de Joode. Een musicoloog, organist, pianist, koorleider en leraar uit Dordrecht die ik in Hongarije op een camping heb leren kennen. De campinghouder had een vleugel aangeschaft om Ad 's avonds in zijn restaurant bezig te houden, en zijn campinggasten (jarenlang) op de koop toe nog te amuseren ook. Maar Ad wilde wel eens wat anders net zoals mijn vrouw en ikzelf. Maar niet in dezelfde plaats. Ondanks dat bleven wij elkaar tegenkomen en gingen wij zelfs bij elkaar op visite. Ad kwam 'n keer bij ons in Martfű en wij hebben hem toen het plaatsje en de kerken laten zien. De gereformeerde kerk omdat de dominee thuis was en de katholieke kerk omdat de dominee de sleutels in zijn zak had. De katholieke kerk, zo klein als hij is, is onwaarschijnlijk mooi. Genoemd naar de de heilige -of was het de ongelovige- Thomas heet de kerk op z'n Hongaars de Szent Tamás templom. En omdat Thomas iets met India van doen heeft gehad, heeft de bouwpastoor de kerk in een Indiase fantasie-stijl gebouwd. Niet alleen de architectuur is bijzonder, de fresco's (wandschilderingen) zijn het ook. Maar het orgel spant de kroon. Een Chamade orgel met de typische horizontaal gebouwde trompetpijpen die een extreem heldere klank geven. Dat orgel was voor mijn vriend Ad het neusje van de zalm en daarop wilde hij wel een concert verzorgen. Dat geschiedde in het daarop volgende jaar, in 2007. Aansluitend aan de zondagmiddag kerkdienst gaf Ad een anderhalf uur durend concert met werken van de grote Europese en Nederlandse (orgel-) componisten, opgeklopt met wat Hongaarse volksmuziek, geimproviseerd aan de hand van koorpartijen. Voor in de kerk, naast het priesterkoor stond en staat een grootbeeld monitor waarop de gelovigen en concertgangers kunnen volgen wat en hoe de organist speelt.

Sommige Hongaren wilden wel meer van hetzelfde, maar Ad wilde wel wat anders, wat meer. Een mogelijkheid was het lokale dameskoor met bekendheid tot over de grenzen, tot in Monaco toe. Maar de dames hadden iets tegen de "Don Camillo" achtige pastoor en daarmee was een gezamenlijk optreden met het orgel, in de kerk uit den boze. Aan het begin van dit jaar deed zich een nieuwe mogelijkheid voor toen het herenkoor uit Tiszaföldvár wel aan een gezamenlijk optreden mee wilden doen. Na een gesprek op verzoek van Ad volgde een mondelinge toezegging en in hun enthousiasme suggereerde het herenkoor medewerking van het onderwijzeressen-koor uit dezelfde plaats en de onderwijzeressen suggereerden vervolgens nog een koorleiderskoor uit de provinciehoofdstad Szolnok. Datums werden afgesproken, en voor Ad werden vliegtickets besteld. In ruil voor de overnachtingen zou Ad op de zaterdagavond voorafgaand aan de orgelconcert-zondag een "romantisch pianoconcert" in de kasteeltuin verzorgen.

Toen kwamen de eerste problemen. Toen alles afgesproken was, trok het hotel zich terug, want in het kasteel konden ze een bruiloft verzorgen. De gratis overnachtingen waren 'natuurlijk' ook gelijk van de baan. De muziekselectie kwam maar moeilijk tot stand, want alleen het onderwijzeressenkoor stelde tijdig haar muziek ter beschikking. Van de anderen koren kwam de muziek wel, maar veel te laat en de selectie werd voortdurend gewijzigd. Op een gegeven ogenblik kwam het herenkoor met uitnodigingen en plakaten waarop alleen hun koor met een foto stond afgebeeld. Alsof zij de organisatoren waren van een korenconcert met orgelbegeleiding in plaats van een orgelconcert met koorzang. Door alle vertragingen was het al te laat om over nieuwe affiches na te denken. Bovendien was er de kans dat het koor zijn medewerking zou intrekken, met alle gevolgen van dien. Door het cultuurcentrum werd een piano naar het stadhuis gebracht en als gevolg van een verkeersongeval kwam de pianostemmer net één uur voor het concert aan maar was gelukkig op tijd klaar.

De burgemeester bood als alternatief voor de kasteeltuin het mooie stadhuisbordes en het stadhuisplein aan. In geval van regen zouden we de trouwzaal mogen gebruiken. Het pianoconcert begon en werd na ruim een kwartier afgebroken door een overweldigend onweer. Na een snelle verhuizing naar de hal van het stadhuis werd verder gegaan. Niet in de trouwzaal, want die zou door de belangstelling veel te klein zijn geweest. Maar het concert in de hal van het stadhuis was zo overweldigend, dat op het laatst iedereen uit volle borst meezong. Zelfs de burgemeester. Voor het orgelconcert op zondag was een gedetailleerd programma opgesteld. Volledig doorgesproken en geoefend. Alleen, aan het begin van het concert, met drie koren op het priesterkoor en Ad de Joode op het balkon aan het orgel, bleek de concert volgorde zonder overleg te zijn veranderd en werd Ad in een onmogelijke positie gebracht omdat hij niet wist wat, en wanneer hij wat, moest spelen of begeleiden. Het is aan zijn muzikale kennis te danken dat het publiek, waaronder de Nederlandse Ambassadeur en zijn vrouw, maar weinig van de organisatorische problemen hebben gemerkt. Op verzoek van "iemand" mocht de grootbeeld monitor niet worden ingeschakeld...

De burgemeester heeft Ad de Joode terug gevraagd voor een volgend concert waarvoor zich nu al twee gelegenheden aandienen: de Hongaarse nationale feestdag op 23 oktober voor een pianoconcert in het cultuurcentrum met het dameskoor en ballet, en voor volgend jaar een concert van Ad met een van zijn eigen Gospel koren.

De moraal van dit verhaal.

Hongaren zijn nationalisten. Zij vereren hun land en hun (gedeeltelijk afgedane) gebruiken. In dat kader zijn buitenlandse bedrijven en investeerders voor veel Hongaren ongewenst, of een noodzakelijk kwaad. Wanneer een buitenlander initiatieven ontplooit zijn er altijd wel Hongaren die de buitenlandse initiatieven willen overtroeven of nadrukkelijke hun stempel erop willen drukken. Onder elkaar zijn de Hongaren trouwens niet veel beter.Na afloop van onze concerten hebben wij natuurlijk over de verschillende gebeurtenissen gepraat en tijdens die gesprekken werd nog eens duidelijk dat Hongaren leven bij de gratie van contracten die zo gedetailleerd moeten worden opgesteld, dat op geen enkele wijze met de regels kan worden gesjoemeld. Er moeten zelfs sancties worden beschreven voor wanneer contractvoorwaarden niet worden nagevolgd. Zulke contracten zijn niet alleen een zakelijke noodzaak, maar zo als ons nu weer eens duidelijk is geworden, ook tussen amateurs en verenigingen.Voor U is het werken met contracten misschien niet zo gewoon en straalt het misschien een zeker wantrouwen uit. Voor Hongaren ligt het anders. Voor Hongaren zijn contracten heel gewoon, want anders wordt er misschien wel misbruik van hun vertrouwen gemaakt.

Wij hebben weer eens fouten gemaakt en ik hoop dat u ervan leert, zodat uw zaken succesvoller verlopen dan onze hobby.