Gepubliceerd door: Elvira Loomans Gepubliceerd op: Friday 13 November 2009, 13:23

Hongarije biedt ieder seizoen een ruime keuze evenementen aan op cultureel, culinair, zakelijk en sportief gebied. Van lokale dorpsfestivals waar kookwedstrijden centraal staan tot grote jaarlijks terugkerende culturele festivals en beurzen in de hoofdstad Boedapest.

Aangezien een kort bezoek aan Hongarije voor veel mensen uit tijdgebrek beperkt blijft tot de hoofdstad, wil ik twee evenementen die er binnenkort plaatsvinden kort toelichten. Het Boedapest herfstfestival en het Fine Art Fair. Tot slot wil ik stilstaan bij 13 december, de dag die in het Hongaars Luca nap heet, en in het Nederlands Luca dag.

Het Boedapest herfstfestival vindt plaats van 9 oktober tot en met 18 oktober 2009. Het is de opvolger van de Boedapest kunstweken en in 1992 opgericht door het gemeentebestuur en waarin de nadruk wordt gelegd op het uitdragen van hedendaagse kunst. Het festival heeft als doel belangrijke jonge creatieve artiesten met weinig kansen in de schijnwerpers te zetten. Maar ook bekendheid geven aan hedendaagse kunst en podiumproducties op kunstgebied behoort tot de doelstellingen. Een ander doel van dit festival is het concept “Budapest Festival City” verder uit te dragen. De bruisende stad wil graag als belangrijk cultureel centrum in Europa gezien worden. Er wordt daarom veel moeite gedaan internationale producties naar de stad te krijgen en hier hun tournee te laten openen.

Maar ook wil het eigen producties op deze manier internationale bekendheid geven. Het festival beoogt de communicatie tussen de verschillende genres te stimuleren. De organisatoren van het Boedapest herfstfestival zien kunst namelijk als communicatie. Dus leren communiceren door kunst, leren begrijpen, open staan voor elkaar, tolerant zijn en reageren zijn belangrijke pijlers waarop dit evenement is gebaseerd. Voor het programmaoverzicht verwijs ik graag naar de desbetreffende website http://bof.hu. Eventuele mails kunnen gestuurd worden naar info@fesztivalvaros.hu.

Voor diegenen die het kunnen betalen, en natuurlijk voor allen die geïnteresseerd zijn in kunstobjecten, is er de Budapest Fine Art Fair, de jaarlijks terugkerende kunstbeurs in de Kunsthal aan het Heldenplein in het stadsdeel Pest. Dit jaar vindt de beurs plaats van 19 november tot en met 22 november 2009. Deze beurs werd 16 jaar geleden geïntroduceerd onder de naam Antique Interior en vond plaats in het Etnografisch museum. Het was een tijd waarin de kunsthandel opleefde. Door zijn populariteit is de expositie in 1997 verhuisd naar de Kunsthal. Het aantal galerieën dat er zijn objecten exposeerde was in deze tijd namelijk verdubbeld en het aantal bezoekers bedroeg 10.000. De beurs heeft zich in de loop van de jaren weten uit te bouwen tot een internationaal erkend en bekend evenement. Internationale galerieën uit Frankrijk als Galerie le Minotaure en de galerie Gilden’s Arts met een filiaal in Londen en Tel Aviv stellen er hun objecten tentoon. Er zijn in de afgelopen jaren werken van zowel Hongaarse kunstenaar als Béla Kádár, Mihály Munkácsi en André Kertész als van buitenlandse artiesten als Andy Warhol te bewonderen geweest. Maar de expositie biedt ook ruimte aan werk van jonge nieuwe kunstenaars.

Op dit moment is er in de kunsthandel veel vraag naar hedendaagse kunst, op de voet gevolgd door kunst uit de 19e eeuw. Bezoekers kunnen er niet alleen genieten van schilderkunst uit verschillende perioden maar ook van andere kunstobjecten als meubels en moderne beeldende kunst. Daarnaast biedt de beurs een uitgebreid programma voor zowel jong als oud. Van workshops en rondleidingen door kunstkenners tot een didactische hoek voor kinderen waar naar hartenlust onder andere gekleid en getekend kan worden. Meer informatie is te vinden op de website www.budapestartfair.hu.

Tot slot wil ik graag een bijzondere dag onder de aandacht brengen, Luca dag. Die dag heeft zijn wortels in het verleden en wordt gevierd op 13 december. Velen zijn rond deze periode al in de ban van Kerstmis en zien een oud Hongaars feest over het hoofd. Wie was Luca eigenlijk en met welke traditionele gebruiken en bijgeloof is deze dag omgeven? Luca was een katholieke heilige, meer in het bijzonder de beschermheilige van de blinden, de dames van de straat en van de bruiden. Maar de naam Luca kan ook in verband worden gebracht met het Latijnse woord lux, wat licht betekent. In die zin zouden we Luca als een soort brenger van het licht kunnen zien.

In Hongarije werd deze dag als vrouwendag bestempeld. Vrouwen mochten op deze dag niet werken en wie dat wel deed werd volgens het bijgeloof door Luca gestraft. Op deze dag verrichtten vrouwen voorspellende handelingen. Vooral bijgeloof gericht op het vinden van een huwelijkspartner was erg populair. Een voorbeeld hiervan is de vrouw die op deze dag op het varkenshok klopte om vervolgens te kijken of het varken schrok. Ging het beest knorren van schrik, dan telde men het aantal keer dat het beest geknord had. Was dit bijvoorbeeld drie keer, dan moest het meisje of jonge vrouw drie jaar wachten voordat ze in het huwelijk zou treden. Dit was voor een jonge dame dus géén goed teken.

Een ander volksgebruik op deze dag was het toestaan van stelen. Zo stal men bijvoorbeeld water uit de waterput. Maar ook het verkleed over straat gaan als clown en bedelen was op deze dag aanvaard. Tot misschien wel het bekendste gebruik op Luca dag behoort het vervaardigen van de Luca stoel. Deze stoel moest met Kerstmis helemaal klaar zijn. Het ging erom dat vanaf 13 december tot aan kerst er elke dag aan gewerkt moest worden. Wie dan in de nachtmis op kerstavond klokslag 12 uur op de door hemzelf gefabriceerde stoel ging staan, kon op dat moment de gewone mensen van de heksen onderscheiden. Bij de laatste waren op dat moment namelijk horentjes te zien. In zo’n geval moest men zich snel uit de voeten maken om niet verslonden te worden! Na de mis werden de stoelen verbrand.

In de Hongaarse taal zijn ook sporen terug te vinden van dit oude volksgebruik en wel in de uitdrukking “Lassan készül, mint a Luca széke”, wat letterlijk zoveel betekent als “Iets vordert zo langzaam, als het vervaardigen van de Luca stoel”. Men deed er immers 12 dagen over! De periode na Luca dag tot aan kerst bestrijkt twaalf dagen. Volgens een ander bijgeloof kon men aan de hand van deze twaalf dagen het toekomstige weerbeeld voor het komende jaar aflezen. Dat ging als volgt: Het weertype van iedere afzonderlijke dag kwam overeen met het weertype van telkens één maand in het nieuwe jaar. Dus 14 december kwam overeen met de maand januari van het nieuwe jaar. Was het op deze dag overwegend bewolkt met af en toe wat sneeuw, dan was de maand januari ook overwegend bewolkt met af en toe wat sneeuw. In Hongarije wordt dit jaar in ieder geval op twee afzonderlijke locaties aandacht besteed aan Luca dag. Dat is in Kiskunfélegyháza, www.kiskunfelegyhaza.hu, echter op 12 december en in Füzesgyarmat, www.fuzesgyarmat.hu, ook op 12 december 2009. Ik hoop dat ik op deze manier weer inspiratie heb gegeven voor de invulling van uw vrije tijd in het geval u in de komende periode Hongarije en Boedapest mocht bezoeken! Tekst: Elvira Loomans