Gepubliceerd door: Ernst-Jan de Roest Gepubliceerd op: Saturday 10 October 2009, 12:41

Mr. drs. E-J. (Ernst-Jan) de Roest is werkzaam als belastingadviseur bij de Hongarije Desk van Ernst & Young Accountants, belastingadviseurs en juristen te Amersfoort. Dit artikel is geschreven op persoonlijke titel.

Ruim een jaar geleden heb ik in mijn artikel ‘Converservende aanslag houdbaar bij emigratie naar Hongarije’ stilgestaan bij de grensoverschrijdende aspecten van pensioen. Dit artikel beëindigde ik met de vraag of de introductie van de conserverende aanslag niet in strijd is met de zogenoemde goede verdragstrouw. Na een jaar wachten heeft de Hoge Raad deze vraag middels haar uitspraak van 19 juni jl. bevestigend beantwoord. Nu dit tot lichte paniek in Den Haag leidde, heeft de staatssecretaris op dezelfde dag reparatiewetgeving met terugwerkende kracht aangekondigd. In dit artikel zal ik nogmaals stilstaan bij de conserverende aanslag ingeval van emigratie naar Hongarije.

Voor het lezen van dit artikel is het van belang de fiscale hoofdregel te kennen. Deze regel is dat een inwoner van Nederland fiscaal onbelemmerd pensioen kan opbouwen, terwijl de claim die de Nederlandse Belastingdienst heeft pas in de uitkeringsfase kan worden verwezenlijkt. Tengevolge van emigratie bestaat de mogelijkheid dat de Nederlandse Belastingdienst haar heffingsrecht verliest. Om het heffingsrecht op het moment van emigratie alsnog veilig te stellen heeft de Nederlandse wetgever ondermeer de conserverende aanslag in de nationale wetgeving geïntroduceerd. De aanslag is zo ingericht dat de emigrant op het moment van emigratie wordt geacht de totale waarde van het tot dat moment opgebouwde pensioen te hebben genoten als loon.

Voor de opgelegde aanslag wordt uitstel van betaling verleend voor een periode van 10 jaar. Indien binnen deze periode een verboden handeling wordt verricht (bijvoorbeeld afkoop of overdracht van het pensioenkapitaal) zal de gehele aanslag betaald moeten worden. Indien hier geen sprake van is, zal na een periode van tien jaar op verzoek van de emigrant kwijtschelding van het op de conserverende aanslag verschuldigde bedrag worden verleend. Daarmee blijft heffing achterwege.

De houdbaarheid van de conserverende aanslag binnen de EU lijkt inmiddels een uitgevochten zaak. In eerste instantie bestond de vraag of de conserverende aanslag niet in strijd was met een aantal vrijheden voor inwoners van de Europese gemeenschap, zoals de vrijheid van vestiging alsmede de vrijheid van kapitaalverkeer. Tengevolge van de jurisprudentie omtrent de conserverende aanslag, waaronder het arrest ‘De Lasteyrie du Saillant’ alsmede de zogenoemde ‘N-Zaak’ is hierin meer duidelijkheid gekomen. De oude voorwaarden van de conserverende aanslagen bevatten inderdaad voorwaarden die strijdig waren met het gemeenschapsrecht. Daarom heeft de Nederlandse wetgever de nationale wetgeving zodanig aangepast dat deze strijdigheden zijn komen te vervallen. De emigrant hoeft bijvoorbeeld niet meer te verzoeken om uitstel van betaling van de conserverende aanslag bij emigratie naar een andere EU-lidstaat. Daarnaast geldt dat zekerheidstelling bij emigratie binnen de EU niet langer meer is vereist. Nederland houdt daarbij ook rekening met eventuele waardevermindering van het pensioen ná emigratie.

Op de vraag of de conserverende aanslag in strijd was met goede verdragstrouw is inmiddels ook bevestigend beantwoord door de Hoge Raad in haar arresten van 19 juni jl. Deze strijd bestond uit het feit dat Nederland middels de aanslag eenzijdig het heffingsrecht naar zich toetrekt, terwijl in menig verdrag ter voorkoming van dubbele belastingheffing het heffingsrecht over pensioenuitkeringen is toegewezen aan de woonstaat –nieuwe vestigingsland. Dit geldt ook ten aanzien van het verdrag tussen Nederland en Hongarije. Door de uitspraak van de Hoge Raad heeft Nederland geen heffingsrecht meer over in Nederland opgebouwde pensioenenrechten en lijfrenten van emigranten die zijn geëmigreerd naar landen waarmee belastingverdragen met een exclusieve woonstaatheffing zijn afgesloten vóór 2001.

Nu dit als zeer onwenselijk werd ervaren, heeft de staatssecretaris dezelfde dag nog reparatiewetgeving met terugwerkende kracht aangekondigd. De kern van deze nieuwe wetgeving is ...de rest van de tekst en het gehele artikel in volledige vorm (met illustarties en fotomateriaal) is te vinden in Hongarije in Zaken editie 17.

Indien u vragen heeft, kunt u te allen tijde per e-mail ernst-jan.de.roest@nl.ey.com of telefonisch 033-4512738 contact met mij opnemen.