Gepubliceerd door: Peter Olsthoorn Gepubliceerd op: Thursday 15 October 2009, 11:37

Weer bonje met de buurlanden voor Hongarije in de opgerakelde 'kissebség-kwestie'. Wat jammer toch, want de wereld bestaat steeds minder bij de gratie van fysieke grenzen. Mits je het Engels tot in de puntjes beheerst.

De Hongaarse president László Sólyom wilde naar Slowakije voor de inhuldiging van een standbeeld van Szent István, de heilige Stefanus. Slowakije stond, van hoog tot laag, op de achterste benen, te meer daar Sólyom een ongelukkig moment koos. Weliswaar is 20 augustus de nationale feestdag van Hongarije in verband met Szent István, maar in de nacht van 20 op 21 augustus vielen de Russen, ook vanuit Hongarije, Tsjechoslowakije binnen om een einde te maken aan de Praagse Lente.

Komarno in het zuiden van Slowakije is het centrum van deze ruzie: tot het verdrag van Trianon in 1918 Hongaars, maar daarna niet meer. Net als Hongarije veel land moest prijsgeven in Roemenië en Joegoslavië als straf voor het oorlog voeren aan de zijde van Duitsland en Oostenrijk gedurende de Eerste Wereldoorlog.

Sedertdien is dit de meest emotionele kwestie in Hongarije, die van de 'kissebség', of minderheden over de grens. De Slowaken lieten zich na het losmaken van de Tsjechen in 1993 tegenover de Hongaarse minderheid van hun slechtste kant zien met de nodige vormen van discriminatie onder premier Vladimir Meciar. Met de terugkeer van Meciar hebben de 500.000 Hongaren het opnieuw slechter met ondermeer beperking van het gebruik van de Hongaarse taal en gemene pesterijen. Op Hongaars praten in gemeenten waar de etnische Hongaren minder dan 20 procent van de bevolking uitmaken, staat zelfs een boete tot 5.000 euro.

Sólyom is uiteindelijk niet gegaan, ook al hadden de Slowaken geen wettelijke grond (beide landen zijn EU-lid met vrij verkeer van personen) om hem de toegang tot het land te ontzeggen. Sólyom bleef aan zijn kant van de Donau en veroordeelde er de Slowaakse houding in een persconferentie. De Slowaakse ambassade in Boedapest werd vervolgens met molotovcocktails bekogeld. En er kwamen protesten van de extreemrechtse Hongaarse partij Jobbik die wegen naar Slowakije blokkeerde. De partij wil het verdrag van Trianon terugdraaien.

Bij een ruzie kun je als buitenstaander altijd eenvoudig zien hoe onverstandig die is. Zo ook hier: het is absurd dat in Europa minderheden nog zo openlijk gediscrimineerd kunnen worden, maar Hongarije moet ophouden met uitdagen.

De combinatie van huilen en sarren vanwege de 'kissebség' die de Hongaren nu al decennia aan de dag leggen is onnodig, en bepaald niet zakelijk. Op de eerste plaats is het zinloos want het grondgebied komt niet terug. Op de tweede plaats waren de Hongaren bepaald niet blij met de terugkeer van hun ex-landgenoten naar Hongaars grondgebeid zodra de mogelijk daartoe ontstond. Maar het allerbelangrijkste: is grondgebied nog de voornaamste basis voor een volk en voor de eenheid ervan? De taal is dat in elk geval nog wel en het strijden daarvoor is gerechtvaardigd. De grondstoffen van de verloren gebieden moet je missen, maar we leven toch in een diensteneconomie.

Bovenal biedt de telecommunicatie, en met name internet, snel groeiende mogelijkheden om mensen over grenzen heen te verbinden, zowel sociaal als economisch. Met de komst van steeds meer breedband wordt het ook mogelijk om bij elkaar in beeld te komen. Nu privé al met een eenvoudig programma als Skype en een webcam voor een paar tientjes op de pc en zakelijk met 'telepresence' of videovergaderen, en straks met virtuele werelden en 'augmented reality' doen fysieke grenzen steeds minder ter zake.

Voor de kissebség-kwestie biedt dit geweldige mogelijkheden, tenzij de Slowaken en Roemenen ook verbindingen gaan afknijpen maar zover is het nog niet. Nederland had met KPN (onder meer Pannon en zakelijke telecom) nog een aandeel in Hongaarse telecom, maar dat is verkocht. Maar misschien kunnen de landen op dit terrein wat nauwer gaan samenwerken, zoals nu bijvoorbeeld al gebeurt met een servicecentrum van IT-bedrijf Getronics (gekocht door KPN) in Hongarije (zie Getronics.hu). Hongarije heeft uitstekende IT -programmeurs en Nederland is sterk in breedband. Daar moet wat moois kunnen groeien.

Peter Olsthoorn