Gepubliceerd door: Peter Olsthoorn Gepubliceerd op: Thursday 30 July 2009, 16:50

Het Hungarian Business Network hield eind april een bijeenkomst over de financiële crisis in Den Haag. Tijd voor wat economie dus, met herinneringen uiteraard. Want deze column heeft een ‘opa vertelt’ aspect, al probeer ik altijd een lijn te trekken van het verleden naar het heden. Want een maatschappij kan qua uiterlijk en economie vrij snel vernaderen, cultureel duurt dat veel langer, zo leerde ik in mijn studie mentaliteitsgeschiedenis.

De herinnering brengt ons in Debrecen, rond 1987 vermoed ik. Onze vriend István was daar opgeklommen tot een verdienstelijk winkelier en handelaar in bloemen. Als hobby had hij handel in valuta. En dat was enige tijd bijzonder lucratief. Wat was het geval? Bedenk even: er was nog geen internet en Hongarije was zeker nog niet helemaal, zoals nu, verweven in datasystemen die het land deelgenoot maken van de financiële wereld. István had een schotel op het dak waarmee hij buitenlandse zenders ontving. Daaronder was ook een financiële zender die de hele dag valutakoersen doorgaf. Bij een flinke stijging of daling in de nacht toog István om 8.00 uur naar zijn bank. Die had de verse koersen van de wereldhandel in valuta nog niet verwerkt. István plaatste dan zijn orders in dollars of marken met zekere winst.

Buitenlandse valuta waren, meer nog dan in reële zin, in mentale zin enorm gewild in die jaren in Hongarije. Wij kunnen ons daar nu in het Westen geen voorstelling van maken. Maar harde valuta waren toen de poort naar het Westen, want visa voor buitenlandse vakanties konden Hongaren vrij eenvoudig bemachtigen. Ik dacht eraan terug toen ik gedurende het seminar op 28 april op de Hongaarse ambassade in Den Haag een boeiend blad las met cijfers over de grote hoeveelheid hypotheken in Zwitserse francs die Hongaren hadden afgesloten. Ze gingen af op de lage rente van minder dan 4 procent, tegen ruim 9 procent voor leningen in forinten. Eind 2008 was 57 procent van de uitstaande hypotheken in francs afgesloten. Kennelijk werden de woningkopers niet gewaarschuwd voor een levensgroot risico van devaluatie van de forint ten opzichte van de franc, waardoor de schuld en rente mogelijk op termijn in forinten veel hoger zou worden. Dat is nu gebeurd, en samen met de werkloosheid en teruggang van inkomsten desastreus voor honderdduizenden gezinnen.

Is het nog steeds de betovering van buitenlandse valuta van vroeger die een rol heeft gespeeld? Ik weet het niet, zegt u het maar. Zelf liet ik me in 2001 een flinke beleggingshypotheek aanpraten, dus ik kan de Hongaren met een Zwitserse franc-hypotheek natuurlijk niet ‘oliedom’ noemen. Maar zij, en ik, waren het wel want we zijn op de mooie praatjes van de banken afgegaan. Op de ambassade vertelde de ING-econoom dat ING geen hypotheken in Zwitserse francs verstrekte. Ondertussen las ik dat ING in Polen en Roemenie wel flink in zijn maag zat met hypotheken in buitenlandse valuta. Maar juist in Hongarije vond ING dat een te groot risico. De directie van ING Hongarije was daar woedend over, want ze kon niet mee in de concurrentie. Maar achteraf is ING blij.

Nu heeft Hongarije zo’n 14 miljard euro van het 20 miljard euro grote crisiskrediet van het IMF moeten opnemen, volgens ‘s lands penningmeester Péter Oszkó. Dus resteert er nog 6 miljoen. Officieel daalt het nationaal inkomen dit jaar met bijna 7 procent en loopt het begrotingstekort nog op tot 4 procent. Anders dan in Nederland is de inflatie behoorlijk hoog met 4,5 procent en dat is slecht voor de hypotheekhouders. (Cijfers afkomstig van Hungaryeconomywatch, een uitstekende bron op internet.) Ik zocht in de tabellen van het CBS even naar cijfers over de handel tussen Hongarije en Nederland. En die cijfers vallen voor een deel mee voor het eerste kwartaal van 2009. De export van Hongarije naar Nederland bedroeg ruim 483 miljoen euro, een plus met ruim 5 procent. De export van Nederland naar Hongarije was bijna 537 miljoen euro, een min van 22,5 procent.

In totaal daalde de handel met Oost-Europa tussen de 19 en 20 procent, zowel in- als uitvoer. Dus de Nederlandse export naar Hongarije ging absoluut en relatief slecht, maar Hongarije wist aan ‘ons’ meer te verkopen. Dat was gunstig voor de handelsbalans, vanuit Hongarije beschouwd, maar slecht uit het oogpunt van de Nederlandse exporteurs.

Tekst: Peter Olsthoorn

Gepubliceerd in het magazine Hongarije in Zaken editie: 16. Bestellen? KLIK HIER.