Gepubliceerd door: Peter Schouten Gepubliceerd op: Friday 17 July 2009, 13:52

Een land als Hongarije dat vijfenveertig jaar lang door het gesloten communistische systeem onderdrukt is geweest en de geest van concurrentie helemaal niet heeft gekend, heeft het niet gemakkelijk in de huidige globaliserende wereld. Van zo'n land mogen we niet verwachten dat het twintig jaar na de omwenteling al volledig opgewassen is tegen de uitdagingen van vandaag. Maar de vraag is of er een fundament, een basis is waarop Hongarije zijn toekomst kan bouwen. Waar ligt de hoop en wat zijn de beloften van Hongarije? Ja, er is een basis, namelijk de Hongaarse brains en inventiviteit. Die hebben tot nu toe 13 Hongaarse Nobelprijswinnaars opgeleverd. Die brains bieden een stabiel en onvervreemdbaar fundament voor de Hongaarse toekomst.

De grote generatie

Wie een beetje in de Hongaarse geschiedenis en cultuur thuis is, kent zeker enkele beroemde Hongaarse wetenschappers en kunstenaars uit de jaren rond de voorlaatste eeuwwisseling. De vruchtbare sfeer van grotere vrijheid in de
Oostenrijks-Hongaarse Dubbelmonarchie bood vanaf de tweede helft van de negentiende eeuw veel Hongaars talent de kans om zich volledig te ontplooien. Dankzij de toen al bestaande Hongaarse scholen en universiteiten kon Hongarije rond de eeuwwisseling beschikken over een talentvolle generatie, die vrijwel op alle terreinen van het leven haar stempel heeft gedrukt. De representanten van deze grote generatie, zoals de historicus John Lukács ze noemt, hadden twee dingen gemeen: hun prestatieniveau en het tijdvak waarin ze leefden. Hongarije is trots op deze generatie. Wel is het een schoonheidsfout dat een aanzienlijk deel van deze talentvolle wetenschappers en kunstenaars Hongarije heeft verlaten. Hun redenen hiertoe waren verschillend. Voor sommigen was Hongarije te klein. Anderen vertrokken om politieke redenen in de jaren van het Interbellum. Veel getalenteerde Hongaren emigreerden direct na de Tweede Wereldoorlog of na 1949, toen de communisten definitief de macht grepen. Tijdens de revolutie in 1956 vluchtten circa tweehonderdduizend Hongaren naar het buitenland.

Praktijkvoorbeelden

Als gevolg van deze massale exodus behaalden de meeste grote Hongaren hun belangrijkste successen niet in Hongarije, maar in het buitenland. Zo is er het fameuze Joods-Hongaarse kwartet - bestaande uit Ede Teller, John von Neumann, Leo Szilárd en Jenő Wigner - dat in Amerika een doorslaggevende rol speelde bij onder andere de ontwikkeling van kernwapens. Diezelfde Von Neuman stond ook aan de wieg van de computer. Ook de namen van Paul Erdős en John Harsányi mogen niet onvermeld blijven. Erdős is een van de grootste en meest baanbrekende wiskundigen van de twintigste eeuw. Harsányi heeft de Nobelprijs voor Economie samen met John Nash (vooral bekend door de film The Beautiful Mind) in 1994 gewonnen. Deze wetenschappers werden allemaal in Hongarije geboren en hebben er gestudeerd, maar werkten in het buitenland. Slechts enkelen hebben hun wereldberoemde ontdekkingen in Hongarije gedaan. Dit was het geval met Ignác Semmelweis, ontdekker van de oorzaak van de kraamvrouwenkoorts. Ook Albert Szent - Györgyi, ontdekker van vitamine C, leefde in Hongarije toen hij de Nobelprijs won. Later ging ook hij naar de Verenigde Staten. Meer recent is er János Kornai, wereldberoemd econometrist, die in Hongarije bleef werken. Op een ander niveau kunnen nog de volgende beroemde Hongaarse ontdekkers worden genoemd. Zo is Lázló Bíró de uitvinder van de balpen. En de holografische spelletjes en kunst zijn door Dénes Gábor uitgevonden. En wie kent de Rubic Cube niet, die door de Hongaarse architect Ernő Rubik is bedacht?

Geen verkoopmentaliteit

Ook de huidige generatie Hongaren blinkt op veel gebieden uit, zoals in softwareontwikkeling, biotechnologie, logistiek, muziek en sporten als schaken, waterpolo en zwemmen. Jammer genoeg verlaten ook vandaag de dag veel getalenteerde, creatieve en fantasievolle mensen het land. Met name artsen, natuurkundigen en musici. In rijkere delen van de wereld wacht hun een betere toekomst. Het is bovendien jammer dat voor vele recente Hongaarse uitvindingen de opbrengsten niet naar Hongarije gaan. Waarom? Hongaren beschermen hun uitvindingen niet goed genoeg. De verkoopmentaliteit zit de Hongaren niet in het bloed. Ze bedenken van alles en nog wat, maar ze hebben veel moeite om hun ideeën te gelde te maken. Daarom kunnen contacten met Nederlanders, die geboren handelaars zijn, zo nuttig voor Hongaren zijn.

Hongarije, yes you can!

Eén ding zouden de Hongaren absoluut moeten leren om succesvol te zijn: onderling samenwerken. Uiteindelijk zouden Hongaren hun begaafdheid in het belang van het land moeten gebruiken in plaats van voor de voor hen zo gebruikelijke onderlinge nutteloze ruzies. Dan zouden de Hongaren zonder meer kunnen zeggen: "Yes, we can!"

Tekst: Mária Ballendux-Bogyay
Trainster voor Hongaarse taal en cultuur
www.alfold.nl

Gepubliceerd in het magazine Hongarije in Zaken editie: 16. Bestellen? KLIK HIER.