Gepubliceerd door: Raissa Bemelmans Gepubliceerd op: Monday 05 September 2005, 10:38

Wat ons opviel was een publicatie in Buitenlandse Markten van de economische Voorlichtingsdienst. Hierbij is de vergelijking die gedaan wordt tussen Hongarije en andere landen in Centraal- en Oosteuropa erg handig voor u als zakelijke lezer. Onze opmaak en drukwerk doen wij voor dit magazine nog steeds in Nederland, maar ook wij proberen hierin een verstandige keuze te maken in de toekomst. Wij bedanken EVD voor onderstaand artikel.

Dutch design gooit internationaal hoge ogen. Niet alleen met fraai vormgegeven meubels, maar ook tweedimensionaal met grafisch ontwerp, webdesign en reclame. De EVD-marktverkenning over Polen, Hongarije, Tsjechië en Slowakije laat onder meer zien dat er op dit vlak behoefte is aan investeringen en het aangaan van joint ventures.

Polen: printing house of Europe

Polen heet ook wel ‘the printing house of Europe'. Buitenlandse bedrijven prijzen de kwaliteit en de gunstige tarieven. Drukwerk werd pas business na de val van het communisme in 1989, dus veel drukkers beschikken over de modernste technieken. De meeste machines zijn niet ouder dan tien jaar. Grafisch design heeft daarentegen nog een flinke inhaalslag te maken. Experts klagen dat Poolse bedrijven - behalve de grootste - nog steeds niet de waarde begrijpen van een goede corporate identity ofwel huisstijl. Poolse reclame op straat is vaak een ‘visuele nachtmerrie'. Aan verpakkingen wordt wel veel aandacht besteed en ook het webdesign heeft een hoog niveau. Kansen voor Nederlandse bedrijven liggen vooral in outsourcing van drukwerk, ontwerp van verpakkingen en webdesign. Goede contacten zijn belangrijk. Het plompverloren openen van een lokale vestiging biedt weinig perspectief. Flexibel Full service grafisch bedrijf Rekafa Special Products in Venlo laat sinds twee jaar een deel van het drukwerk verzorgen door Poolse partners. Commercieel directeur René Antonissen: ‘Wat we zelf niet kunnen doen, gaat naar Polen. Met een ftp-server zijn de bestanden er binnen een paar seconden. De bedrijven zijn heel flexibel. Ze plannen zonder moeite een extra shift erbij en draaien in het weekend door zonder extra kosten. Dat hoef ik in Nederland niet te proberen. Het transport is natuurlijk een kostenpost, maar we hebben nu elke week een volle truck, dus dat is geen probleem.'

Hongarije: behoefte aan kapitaal

Het technische en creatieve niveau van de Hongaarse designsector is vergelijkbaar met het peil in West-Europa. Het meeste geld gaat om in reclame en huisstijlontwikkeling voor grote bedrijven en het mkb. Informele contacten zijn in Hongarije enorm belangrijk. Zonder goede lokale relaties red je het niet, of slechts heel moeilijk. Op eigen houtje beginnen heeft dan ook geen zin, nog afgezien van de lage marges en het feit dat Nederlandse designers - ondanks hun goede reputatie - nauwelijks toegevoegde waarde hebben op de Hongaarse markt. Er is echter wel een ingang: veel ontwerpbureaus willen in eigen land uitbreiden, maar missen daarvoor het benodigde kapitaal. Volgens de marktverkenning liggen er kansen voor Nederlandse bedrijven die dat kapitaal in een partnerschap kunnen verschaffen.

Drukwerk

Theo Horstink heeft een ontwerpbureau en doet in Hongarije opdrachten voor onder meer de Nederlandse ambassade. ‘Op dit moment wil ik mijn activiteiten niet uitbreiden want logistiek is het niet erg handig. De doorlooptijden zijn toch al zo kort, het is beter om het in eigen huis te hebben. Wel heb ik contact met een Nederlandse drukker in Hongarije. Mogelijk kan hij een deel van het vele drukwerk dat we wegzetten, verzorgen.' Tsjechië: het meest open Nederlandse vormgeving staat in Tsjechië in hoog aanzien. Ontwerpers als Gert Dumbar zijn beroemd onder vakgenoten. Er zijn verschillende uitwisselingsprogramma's waarmee Tsjechische studenten in Nederland kunnen studeren of stagelopen. Zo'n goede reputatie biedt natuurlijk kansen. En die kunnen ook verzilverd worden, want lokale bedrijven doen graag zaken met buitenlandse partners. Het draait dan wel voornamelijk om de belofte van internationale opdrachten. Behoefte aan specifieke expertise is er nauwelijks, want het creatieve en technische peil ligt al erg hoog. Nieuwkomers kunnen het best een joint venture opzetten met een bestaand Tsjechisch bedrijf. De jacht op een geschikte partner kan het best worden geopend in Praag, want op designgebied is de hoofdstad vooralsnog de onbetwiste hotspot. In Tsjechië zijn al veel reclamebureaus actief, zoals Young&Rubicam en Publicis.

Voelhorens

Industrieel ontwerpbureau Flex/The Innovationlab ging vorig jaar een joint venture aan met een Tsjechisch grafisch bedrijf. Jeroen Verbrugge, één van de oprichters: ‘We werken in Tsjechië voor klanten die we ook in Nederland bedienen, zoals Nestlé. Als je een goede verpakking wilt maken, moet je de cultuur kennen en de taal spreken. Hoe wordt het product gezien? Dat weet je alleen als je dáár je voelhorens hebt.'

Slowakije: enorme kansen

In Slowakije liggen grote kansen. De afgelopen jaren hebben zich hier veel buitenlandse bedrijven gevestigd, waaronder veel Nederlandse. Vroeger of later zullen die allemaal een aangepaste, meer Slowaakse huisstijl of ander grafisch ontwerp willen bestellen bij een bureau dat het land kent, maar dat ook internationaal georiënteerd is. Er zijn al wel grote full service multinationals actief, maar er is nog ruimte voor kleinere bureaus die het mkb kunnen bedienen. Nederlandse bedrijven kunnen het best joint ventures sluiten of Slowaakse bureaus overnemen. Voor spelers op de beloftevolle markt voor webdesign wordt het laatste aangeraden. Slowaakse ondernemers staan open voor samenwerking. Ook outsourcing behoort tot de mogelijkheden, vooral bij huisstijlontwerp en webdesign. In de drukwerksector (60 procent van de designmarkt) wordt meer dan de helft van het drukwerk geëxporteerd, voornamelijk naar Duitsland.

Uiterlijk vertoon

Margriet Leemhuis, ambassaderaad van de Nederlandse ambassade in Bratislava: ‘Uiterlijk vertoon is hier heel belangrijk. Slowaken investeren graag in een goed uitziende mobiele telefoon of een mooie auto. Bedrijven besteden dan ook steeds meer aandacht aan design. Van grote bedrijven als KLM en Heineken hoor ik dat ze hun westerse campagnes wel moeten aanpassen en toespitsen op de Slowaakse markt. Nederlandse ontwerpbureaus kunnen daar een rol in spelen door een partnerschap te vormen met een Slowaaks bedrijf. Zij halen dan de internationale klanten binnen, de Slowaakse vormgevers doen de uitvoering.'

Tekst: ©Reinier Spreen 2007
Bron: Buitenlandse Markten 2007 - Nummer: 187005

Eerder gepubliceerd in HongarijeinZaken editie 8. Bestellen?