Gepubliceerd door: Peter Olsthoorn Gepubliceerd op: Tuesday 11 November 2008, 12:16

Al honderdduizenden Polen bevolken Nederland. Maar Hongaarse werkers ziet je niet of nauwelijks. Hoe komt dat toch?

Een jaar of vijf geleden liep ik als gebruikelijk in alle vroegte met een handdoek naar zee om een duik te nemen. Op het strand liepen vijf jongemannen en een vrouw te voetballen. Het bleken Polen te zijn. Die dag gingen ¬de grens open voor onder meer Polen en Hongaren met een tijdelijke werkvergunning. Die hadden ze bemachtigd en waren die nacht ervoor al naar Nederland komen rijden. Werk hadden ze nog niet, maar dat zouden ze spoedig vinden.

In 2007 gingen de Nederlandse grenzen helemaal open voor vrij verkeer voor onder meer Poolse en Hongaarse werknemers. Sociale Zaken verwachtte "53.000 tot 63.000 werkende migranten uit de nieuwe EU-landen' verwacht. Dat zijn er zo'n 23.000 tot 33.000 meer dan hier in 2005 met een tewerkstellingsvergunning werkten. Zo'n negentig procent komt uit Polen." Dat was een belachelijke schatting, want op dat moment waren er al veel meer Polen hier werkzaam. Het zijn er inmiddels schat ik tussen de 300.000 en 400.000, en een in West- Europa samen miljoenen. Hier in de Bollenstreek zijn er vele duizenden. Polen hebben hun eigen winkels en kerken. Ze werken vele uren en hard. Voor Nederland interesseren ze zich verder niet en de meeste leren de Nederlandse taal niet. M'n werkster, overigens afgestudeerd in hoger financieel onderwijs in Polen, is een uitzondering. Ze begon een bedrijf voor wit werk en wil hier blijven wonen.

Waarom zien we wel zo veel Polen en geen Hongaren? Dat heeft, vrees ik, alles te maken met de grote verschillen in landsaard. Polen zijn veel minder gehecht aan hun geboortegrond. Ze komen gewoon en leven eenvoudig, vaak met velen in één huis. Ze doen schaarse boodschappen, met in elk geval heel veel bier. Als het om alcohol gaat hoeven Hongaren niet onder te doen voor de Polen. Maar verder houdt de vergelijking op. Hongaren zijn zeer gebonden aan hun geboortegrond. Ooit heb ik hier een Hongaarse neef
heen gehaald om in een tomatenkas te werken, maar hij kreeg heimwee. Soms belt er nog een neef, en dan wil hij dat ik van alles voor hem regel.

Angst overheerst. Maar, vraag ik me af, hoe zit het dan met de Hongaren die na de oorlog tot en met 1956 naar het Westen trokken, en ook later nog? Die hebben het hier vaak uitstekend gedaan; zoals de bijvoorbeeld de inmiddels Amerikaanse en 84-jarige historicus John Lukacs die in oktober nog in Nederland was en met hem vele anderen? Wat zijn dan de verschillen? De Polen nu komen voor geld, niets meer en niets minder. De Hongaren toen kwamen uit geestelijke nood. Ze konden niet verdragen dat ze onder communisten, en vooral onder Russen, zouden moeten bukken. Die angst gaf zo veel moed dat ze familie, vaderland en huis verlieten, vaak met geringe bezittingen. Ook de Hongaren die later kwamen, vooral veel vrouwen die met Nederlanders trouwden - zoals met mij - hebben hun plek gevonden, zij het vaak wat moeizamer dan de 1956-generatie. Want die moest
hard knokken voor een nieuwe plek, had de banden doorgesneden en aanvankelijk niet of nauwelijks contact meer met Hongarije. Het gaat in het leven om moed - en niet om overmoed zoals de financiële crisis duidelijk maakt - en ik vraag me af of die in het Hongarije van vandaag in voldoende mate aanwezig is. Je ziet toenemende lafheid ook in de politiek waarin de Hongaren vluchten in extremen met vaak gemakkelijke beschuldigingen van de andere partij. Overigens geldt dat gebrek aan moed en de keuze voor
de gemakkelijke weg ook meer en meer in Nederland. Maar in mindere mate dan in Hongarije. Hoe komt dat? Daar zou ik graag reacties op hebben: olsthoorn@xs4all.nl

Eerder gepubliceerd in HongarijeinZaken editie 13. Bestellen?